जळगाव मिरर | १६ मार्च २०२६
साहित्य क्षेत्रातील अत्यंत प्रतिष्ठित साहित्य अकादमी पुरस्कार २०२५-२६ मराठी भाषेतून राजू बाविस्कर यांना जाहीर करण्यात आले आहे. त्यांच्या आत्मकथनात्मक पुस्तक ‘काळ्यानिळ्या रेषा’ ला यंदा पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली असून, मराठी भाषेतून शिफारस करण्यात आलेल्या ११ पुस्तकांपैकी त्यांची साहित्यकृती सर्वोच्च मानली गेली आहे.
राजू बाविस्कर हे जळगाव जिल्ह्यातील प्रसिद्ध चित्रकार आणि लेखक आहेत. ‘काळ्यानिळ्या रेषा’ या आत्मचरित्रामध्ये त्यांनी आपल्या चित्रकलेच्या प्रवासासह वंचित वर्गातील संघर्षाचे थेट आणि भावनिक चित्रण केले आहे. या पुस्तकाचा समावेश एमएच्या अभ्यासक्रमातही करण्यात आलेला आहे.
चित्रकलेच्या क्षेत्रातही बाविस्कर यांची ओळख विशेष आहे. त्यांनी अनेक पुस्तकांची मुखपृष्ठे आणि आतील रेखाचित्रे तयार केली आहेत, उदा. ‘पिवळा पिवळा पाचोळा’. साहित्य आणि चित्रकलेतले त्यांचे योगदान महाराष्ट्र आणि मराठवाडा साहित्य परिषदांद्वारे ‘लक्ष्मीबाई टिळक वाङ्मय पुरस्कार’ आणि ‘यशवंतराव चव्हाण विशेष वाङ्मय पुरस्कार’ यांसह मान्यताप्राप्त आहे.
साहित्य अकादमीने २४ भाषांमध्ये २०२५ साली ८ काव्यसंग्रह, ४ कादंबऱ्या, ६ लघुकथा संग्रह, २ निबंधसंग्रह, १ साहित्य समीक्षा ग्रंथ, १ आत्मचरित्र आणि २ स्मरणिका पुरस्कारासाठी निवडल्या आहेत. मराठी भाषेतून बाविस्कर यांचे ‘काळ्यानिळ्या रेषा’ हे आत्मकथन पुरस्कारासाठी निवडले गेले आहे.
राजू बाविस्कर यांचा शैक्षणिक प्रवासही प्रभावी आहे. त्यांनी ए.टी.डी. ए. एम. चित्रकला, सप्तपुत ललित कला भवन, खिरोदा येथून शिक्षण घेतले असून, पी. एम. मुंदडे माध्यमिक विद्यालय, पिंप्राळा, जळगाव येथे १९९१ पासून कलाशिक्षक म्हणून कार्यरत आहेत.
साहित्य अकादमी पुरस्कारासाठी निवड ही त्यांच्या साहित्यकौशल्याची, चित्रकलेतील योगदानाची आणि मराठी सांस्कृतिक वाङ्मयातील स्थानाची उच्चतम मान्यता आहे. बाविस्कर यांच्या कार्यामुळे मराठी साहित्य क्षेत्रात अभिमानाचा आणि प्रेरणादायी आदर्श निर्माण झाला आहे.
